به گزارش خبرگزاری کلمات :: خرید صدها میلیارد دلار تسلیحات فوق‌پیشرفته آمریکایی نتوانسته مانع از فلج‌شدن مقطعی فرودگاه‌ها و هدف‌گیری زیرساخت‌های حیاتی عربستان شود؛ معادله‌ای تازه که کارایی سامانه‌های گران‌قیمت پدافندی غرب را در برابر تاکتیک‌های هوایی صنعا زیر سؤال برده است.
پارادوکس بودجه‌های نجومی و امنیت شکننده در ریاض
عربستان سعودی دهه‌هاست عنوان یکی از اصلی‌ترین مقصدهای صادرات نظامی واشنگتن را یدک می‌کشد. داده‌های رسمی نشان می‌دهد در فاصله سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، ریاض مقصد ۱۲ درصد از کل صادرات تسلیحات عمده آمریکا بوده و جایگاه نخست را در میان مشتریان پنتاگون به خود اختصاص داده است.
بر اساس آخرین گزارش مؤسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم (سیپری) برای سال ۲۰۲۶، ۷۷ درصد از کل واردات جنگ‌افزارهای عمده عربستان مستقیماً از آمریکا تأمین شده است. با ثبت سهم ۶٫۸ درصدی از تجارت جهانی اسلحه، این پادشاهی سومین واردکننده بزرگ جنگ‌افزار در جهان به شمار می‌رود.
با این حال، این حجم بی‌سابقه از تجهیزات مدرن نتوانسته حریم هوایی کشور را در مقابل آتش نیروهای یمنی ایزوله کند. بودجه اعلامی وزارت دفاع عربستان برای سال ۲۰۲۶ معادل ۲۴۰ میلیارد ریال سعودی (۶۴ میلیارد دلار) تعیین شده، در حالی که گزارش سیپری نشان می‌دهد هزینه نظامی واقعی ریاض در سال ۲۰۲۵ به رقم چشمگیر ۸۳٫۲ میلیارد دلار رسید و آن را در رتبه هشتم دنیا نشاند.
از فرودگاه ملک خالد تا آرامکو؛ فلج‌شدن شبکه حمل‌ونقل هوایی
گزارش روزنامه «فایننشال‌تایمز» حکایت از آن دارد که برتری تسلیحاتی متعارف ریاض در برابر الگوهای جدید نبرد انصارالله کارایی خود را از دست داده است. اصابت پرتابه‌ها به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در پایتخت عربستان دست‌کم ۱۳ کشته و ۳۰۰ مجروح بر جای گذاشت و به لغو گسترده هزاران پرواز مسافربری انجامید.
آمارهای تاییدشده نشان می‌دهد در طول یک ماه اخیر دست‌کم ۵ فرودگاه در مناطق مختلف عربستان هدف عملیات‌های پهپادی و موشکی یمن قرار گرفته‌اند. علاوه بر پایانه‌های هوایی، تاسیسات استراتژیک شرکت نفت آرامکو در ظهران و شهر جده نیز در تیررس مستقیم این حملات ترکیبی بوده‌اند.
سامانه‌های دفاع مدنی عربستان به‌تازگی ناچار به فعال‌سازی وضعیت هشدار در شهرهای ریاض و الخرج شده‌اند و صدای شلیک‌های متوالی موشک‌های رهگیر در آسمان پایتخت، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌هایی نظیر العربیه داشته است.
تاکتیک‌های ترکیبی انصارالله؛ گریز از رادارهای پاتریوت
تحلیلگران بین‌المللی معتقدند ارتش یمن سبک عملیاتی خود را طی نبردهای فرسایشی ارتقا داده است. فایننشال‌تایمز گزارش می‌دهد نیروهای یمنی ابتدا پهپادهای شناسایی و تهاجمی دوربرد از خانواده «صماد ۲» و «صماد ۳» را به پرواز درمی‌آورند تا زوایای دید و شعاع پوشش رادارهای پدافندی سعودی را محک بزنند.
بلافاصله پس از ارزیابی موقعیت رادارها، موشک‌های کروز با توان پرواز در ارتفاع بسیار پایین و قابلیت مانور در مسیر وارد عمل می‌شوند؛ پرتابه‌هایی که به دلیل شناسایی دیرهنگام، خطوط پدافندی پاتریوت پاک-۳ (PAC-3) و تاد (THAAD) را ناکام می‌گذارند.
«محمد الباشا»، بنیان‌گذار مؤسسه «باشا ریپورت» در واشنگتن، یادآور می‌شود که انصارالله در سال‌ها رویارویی مستقیم با عربستان، آمریکا و تل‌آویو، به شناختی عمیق از نقاط کور تجهیزات غربی رسیده و توانایی دور زدن آن‌ها را پیدا کرده است.
همچنین «بلال صعب»، مدیر ارشد مؤسسه ترندز و تحلیلگر چتم‌هاوس، علاوه بر پیچیدگی تاکتیک‌های صنعا، بر ضعف یکپارچگی و هماهنگی درون‌شبکه‌ای در ساختار پدافند هوایی عربستان به‌عنوان عامل اصلی عبور مکرر پرتابه‌ها تأکید می‌کند.
بحران ذخایر رهگیر و تله اقتصادی نبرد نامتقارن
روزنامه «نیویورک‌تایمز» فاش کرده که مصرف بی‌رویه موشک‌های گران‌قیمت پدافندی در ماه‌های اخیر، ذخایر استراتژیک موشک‌های پاتریوت و تاد را در کشورهای حوزه خلیج‌فارس به‌شدت کاهش داده است. واشنگتن به متحدان منطقه‌ای خود هشدار داده که به دلیل محدودیت‌های خط تولید و نیازهای ارتش آمریکا، تحویل رهگیرهای جایگزین با کندی صورت خواهد گرفت.
«رابرت تولست»، پژوهشگر ارشد مؤسسه خدمات متحد سلطنتی بریتانیا (RUSI)، تشریح می‌کند که پرتاب موشک‌های چندمیلیون دلاری برای شکار پهپادها و راکت‌های کم‌هزینه یمنی، عربستان را وارد یک چرخه اقتصادی باخت-باخت کرده است.
رسانه‌های آمریکایی نیز عملکرد پاتریوت و تاد را شکستی تلخ قلمداد کرده و تولیدکنندگان اصلی این سامانه‌ها در آمریکا، بریتانیا و فرانسه را به دلیل ارائه تجهیزاتی که در حفاظت از متحدان خود درمانده‌اند، زیر تیغ انتقاد برده‌اند.
مانع جغرافیا و نفوذناپذیری کوهستان‌های شمال
وسعت جغرافیایی پادشاهی سعودی یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های لجستیکی برای پوشش کامل راداری است. پایگاه‌های نظامی، خوشه‌های صنعتی و مراکز جمعیتی این کشور کیلومترها از یکدیگر فاصله دارند و امکان استقرار چتر پدافندی پیوسته بر فراز آن‌ها وجود ندارد.
«ساشا بروخمان»، پژوهشگر مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی (IISS)، خاطرنشان می‌کند انصارالله با تمرکز آتش روی یک نقطه حساس، عربستان را وادار به جابه‌جایی باتری‌های محدود پدافندی می‌کند و سپس هدفی محافظت‌نشده را در جغرافیایی کاملاً متفاوت می‌کوبد.
در سوی مقابل، عوارض ناهموار کوهستان‌های شمال یمن و شبکه‌ای گسترده از غارهای طبیعی و استحکامات حفرشده، امکان ردگیری و نابودی لانچرهای متحرک را از متجاوزان سلب کرده است؛ چالشی که به اذعان رابرت تولست، ارتش‌های آمریکا و تل‌آویو نیز در مواجهه با پرتابگرهای مشابه قادر به حل آن نبوده‌اند.
بن‌بست دیپلماتیک؛ پاسخ مبهم واشنگتن و عقب‌نشینی متحدان
با تشدید حملات هوایی، ولیعهد سعودی کانال‌های متعددی را برای جلب مداخله مستقیم خارجی فعال کرد. گزارش خبرگزاری رویترز حاکی است محمد بن‌سلمان چندین بار مستقیماً با دونالد ترامپ گفتگو کرده، اما رئیس‌جمهور آمریکا تمایلی به تعهد شفاف برای ورود نظامی به نفع ریاض نشان نداده است.
همزمان، کشورهایی چون ترکیه و پاکستان که تنها یک ماه پیش از اوج‌گیری تنش‌ها معاهده‌های همکاری نظامی با ریاض امضا کرده بودند، به‌صورت رسمی حضور نیروهای خود در کارزار زمینی علیه صنعا را رد کرده‌اند.
تحلیلگران نظامی اذعان دارند توان انصارالله وابسته به برتری عددی تجهیزات نیست، بلکه بر تحمیل هزینه‌های سنگین روزمره، برهم زدن ثبات بازارهای نفت و سلب امنیت پایدار از قطب اقتصادی منطقه متمرکز شده است.
ضرب شست در جبهه زمینی «ذوباب» و هشدار نفتی
برتری صنعا به آسمان محدود نمانده است. نیروهای مسلح یمن با انتشار تصاویر میدانی از فرودگاه «ذوباب» در جنوب‌غرب یمن، از دفع پیشروی نیروهای وابسته به ائتلاف، اسارت شماری از نظامیان و به غنیمت گرفتن کاروانی از ادوات و خودروهای زرهی پرده برداشتند.
در بعد اقتصادی نیز یک سخنگوی نظامی یمن به سهامداران کمپانی آرامکو هشدار داد برای پیشگیری از زیان‌های غیرقابل‌جبران در روزهای آینده، در نگهداری سهام این شرکت بازنگری کرده و نسبت به فروش دارایی‌های خود اقدام کنند.
نکات کلیدی نبرد تسلیحاتی عربستان و انصارالله
- سهم ۷۷ درصدی واشنگتن: بر اساس آمار سال ۲۰۲۶ سیپری، آمریکا تأمین‌کننده اصلی بیش از سه‌چهارم واردات عمده ارتش سعودی است.
- آسیب‌پذیری اهداف کلیدی: ثبت خسارت جانی (۱۳ کشته و ۳۰۰ زخمی در فرودگاه پایتخت) و تعلیق هزاران پرواز با وجود استقرار سامانه‌های پاتریوت پاک-۳ و تاد.
- تاکتیک شناسایی دون‌پایه: استقرار مقدماتی پهپادهای شناسایی صماد ۲ و ۳ برای گشودن معبر عبور موشک‌های کروز مانورپذیر.
- فشار بر انبارهای موشکی: کمبود جهانی موشک‌های پاتریوت و فشار مضاعف پنتاگون برای تأمین همزمان ذخایر خود و متحدان.
- تنهایی استراتژیک: امتناع شرکای منطقه‌ای نظیر آنکارا و اسلام‌آباد از ورود زمینی به مناقشه، علی‌رغم پیمان‌های تازه دفاعی.
دیدگاهتان را بنویسید